Copyright 2017 - Custom text here

 Podstawowe wiadomości o odpadach i gospodarowaniu nimi w przedsiębiorstwie 

Podstawowy obowiązek przesiębiorcy w zakresie gospodarki odpadami

Prawie każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą wytwarza odpady. Jednak świadomość obowiązków wynikających z tego faktu jest niewielka. Okazuje się, że im większa firma, tym większa wiedza i nacisk na prawidłowy sposób gospodarowania odpadami. Zarządzający małymi firmami na ogół oświadczają (przynajmniej na początku rozmowy), że na pewno żadnych odpadów nie wytwarzają. Dopiero w trakcie rozmowy okazuje się, że odpady są wytwarzane, a sposób dalszego postępowania z nimi często nie jest właściwy.

Każdy przedsiębiorca, który wytwarza odpady, powinien postępować z nimi zgodnie z wytycznymi zawartymi w ustawie o odpadach (tekst jednolity Dz. U. nr 185 poz. 1243 z 2010 r z późn. zm.). Należałoby jednak rozpocząć od odpowiedzi na pytanie „co to jest odpad?”

Trudności z definicją  

Odpady oznaczają każdą substancję lub przedmiot należący do jednej z kategorii, określonych w załączniku nr 1 do ustawy, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. 

Definicja ta jest dość trudna do zastosowania w praktyce, bo zawiera trzy warunki uznania czegoś za odpad. Niestety dwa pierwsze określenia są bardzo subiektywne i rozumienie ich zależy wyłącznie od posiadacza tego czegoś co można uznać za odpad. W myśl tej definicji pozbywanie się lub powzięcie zamaru pozbycia się odpadów zależy wyłącznie od woli posiadacza odpadów. Jeśli ten stwierdzi, że odpad przyda mu się w jakikolwiek sposób, nie można uznać, że mamy do czynienia z odpadem.  

Trzeci warunek jest jak najbardziej obiektywny, bo nie posiadacz, lecz prawo nakazuje mu uznanie substancji lub przedmiotu za odpad a dodatkowo wskazuje obowiązki z tym związane. W ustawie o odpadach w art. 4 pkt 1a jest jeszcze jedna definicja odpadów (!!!). Jednak nie ma ona żadnej wartości ze względu na swoją niespójność i niejednoznaczność. Zdecydowanie bardziej przydatne jest rozporządzenie w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. nr 112 poz. 1206 z 2001 r.). Zawiera ono prawie 1000 rodzajów odpadów podzielonych pod względem rodzaju działalności powodującej powstawanie odpadów. Każdy odpad w tym rozporządzeniu identyfikowany jest poprzez sześciocyfrowy kod określający rodzaj podstawowej działalności, w wyniku której został wytworzony. 

Trzy zasady gospodarki odpadami  

Podstawową, można rzec pierwszą zasadą postępowania z odpadami jest zapobieganie ich powstawaniu lub przynajmniej ograniczanie ich ilości i negatywnego oddziaływania na środowisko. Zapobieganie powstawaniu podobnie jak ograniczanie ilości powstających odpadów następuje najczęściej poprzez zmiany w organizacji pracy lub sposobie jej wykonywania. Oczywiście najlepsze byłoby stosowanie technologii bezodpadowych, ale nawet tu co jakiś czas powstają jakieś odpady. Natomiast ograniczanie negatywnego oddziaływania na środowisko następuje wtedy, gdy tak zmienimy proces, że zamiast odpadów niebezpiecznych powstawać będą odpady inne niż niebezpieczne. 

Oto prosty przykład praktycznego zastosowania powyższej zasady gospodarki odpadami. Istnieje jakiś wytwórca np. pojemników z polipropylenu (PP). Czasem się zdarzy, że forma z, jakichś powodów będzie niedolana i pojemnik po opuszczeniu formy będzie miał dziurę. Mądry przedsiębiorca zorganizuje tak pracę, żeby powstające odpady mielić lub kruszyć na młynkach i taki zmielony granulat zawracać do produkcji swoich pojemników. Jest to ze wszech miar najwłaściwszy sposób postępowania.

Często jest tak, że nie da się zapobiec powstaniu odpadów lub też ilości powstających są znaczne. Wtedy można mówić o drugiej zasadzie postępowania z odpadami. Stanowi ona, że jeśli już odpady powstaną, ich wytwórca powinien zapewniać zgodny z zasadami ochrony środowiska odzysk. Dobrym przykładem tej zasady jest przedsiębiorca prowadzący usługi w zakresie powierzchniowej obróbki mechanicznej metali. Do pewnego stopnia może ograniczać ilości powstających odpadów, ale nie może prowadzić samodzielnie odzysku, więc przekazuje swoje odpady wiórów zbierającemu takie odpady, a ten przesyła je do huty.Widać z przykładu, że działalność taka może być wykonywana samodzielnie lub poprzez innych przedsiębiorców. Należy przy tym pamiętać o bardzo ważnej sprawie, jaką jest sprawdzenie, czy odbierający odpady może je faktycznie odebrać. Odbiór odpadów może mieć miejsce, gdy nadany przez wytwórcę odpadów sześciocyfrowy kod, będzie występował również u odbiorcy odpadów na jego zezwoleniu na zbieranie, transport lub odzysk odpadów. Niedopuszczalne jest, aby np. złom pochodzący z warsztatu mechanicznego (kod 12 01 01) był odbierany jako złom 17 04 05 opisujący odpady z rozbiórek i napraw w budownictwie.

Trzecia zasada określa ostateczny sposób postępowania z wytworzonym odpadem. Jeśli odpady powstały i nie udało się zapewnić odzysku odpadów we własnym zakresie lub poprzez innych przedsiębiorców, należy zapewnić unieszkodliwianie odpadów zgodne z zasadami ochrony środowiska. Unieszkodliwianie jest ostatnim i najgorszym, bo najmniej pożądanym sposobem gospodarowania odpadami. W procesie unieszkodliwiania odpad zostaje przekształcony w sposób uniemożliwiający jego późniejsze przetworzenie.  

Odzysk lub unieszkodliwianie odpadów powinno w pierwszej kolejności odbywać się w miejscu powstawania odpadów. Ma to na celu zaoszczędzenie przedsiębiorcy kosztownego transportu oraz przede wszystkim ograniczenie możliwości zanieczyszczenia środowiska przez przemieszczany odpad. 

Te trzy opisane wyżej zasady są podstawą prawidłowego sposobu gospodarki odpadami w przedsiębiorstwie. Przestrzeganie ich prędzej czy później da właściwe i pożądane efekty.

Adam Karczewski

specjalista ds gospodarki odpadami i ochrony środowiska

tel. 502 546964
www.recykling.sos.pl
www.specjalistabhp.eu